Cwaniactwo a mądrość

Co według Was jest najważniejsze? Wykształcenie, wychowanie, kultura osobista i mądrość to cztery różne kategorie. Wykształcenie to ukończenie „szkół”. Wychowanie to nabycie osobowości i umiejętności życia. Kultura osobista to coś, co się ma w sobie niejako „we krwi”, a polega na byciu delikatnym nawet w brutalnej szczerości. Mądrość natomiast to życiowa wiedza zdobyta poprzez refleksje dotyczące różnorodnych doświadczeń, zarówno pozytywnych, jak i negatywnych. Co jest najważniejsze w życiu?

Kategorie te mogą łączyć się w pary, a nawet stworzyć kwartet w jednej osobie. Wtedy będziemy mieli zupełny ideał. Trio bez wykształcenia jest też bardzo dobre. Trio bez mądrości jest grzeczne. Najmniej wartościowe natomiast jest wykształcenie występujące na scenie solo. Myślę, że mądrość, do której długo się dochodzi, zawiera w sobie cechy wychowania i kultury osobistej.

Najprostsza sprawa jest z wykształceniem, które jest obowiązkowe i stosunkowo łatwe do zdobycia. Na pewno łatwiejsze niż kultura osobista. Wykształcenie jest nie tylko formalne, a więc w szkołach, ale także nieformalne, poprzez samodzielne zdobywanie wiedzy. Pytanie tylko – o jaką wiedzę chodzi. Już Adam Mickiewicz pisał, że „nie ma szkół uczących żyć z ludźmi i światem”. To prawda, bo Poeta wspomniał o mądrość, a szkoły przekazują wiedzę i ewentualnie pewne umiejętności. Z ludźmi i światem człowiek uczy się żyć samodzielnie, ewentualnie poprzez wychowanie w rodzinie od najmłodszych lat. Tak się nawet powiada, że „rodzina jest szkołą życia”. Samodzielne kształcenie to zdobywanie wiedzy potrzebnej do życia szeroko rozumianego. Mam tu na myśli zarówno dobre relacje z ludźmi bliskimi i obcymi, pracę, jak też spędzanie wolnego czasu i przyjemności w postaci np. odbioru piękna. Wiedzę taką możemy zdobywać od „mądrych” ludzi, którym nie powinniśmy zazdrościć ich wartości, lecz podglądać na czym one polegają i jak się je zdobywa. Możemy ją pozyskiwać z dobrej literatury, filmów, programów telewizyjnych. Ważne jest to, by umieć filtrować ziarno od plew. Można zatem zdobyć odpowiednie wykształcenie w szkole życia, po ukończeniu której nie dają dyplomów, ale człowiek legitymuje się mądrością.

Wychowanie to trudniejsza sprawa, ponieważ można je postrzegać bardziej subiektywnie, a więc w tym znaczeniu, że każdy je ocenia inaczej. Babcia i dziadek z jednej strony, a rodzice z drugiej wychowują wnuki/dzieci. Czasami ich spojrzenia na kwestie wychowania różnią się, czasami dochodzi do sporów i drobnych kłótni. Niemniej jednak warto pamiętać, iż wychowanie to nie tylko niekończące się powtarzanie dziecku, jak się powinno zachowywać, co powiedzieć itd. Wychowanie w głównej mierze dokonuje się poprzez naśladownictwo, a więc sprawdza się tu stara reguła: „z kim przestajesz, takim się stajesz”. Niektórzy mylą wychowanie z procesem socjalizacji, a więc uspołeczniania. Tymczasem to w dużej mierze dwa odrębne zjawiska. Wychowanie to kształtowanie osobowości, kreowanie hierarchii wartości, budowanie indywiduum osoby, która powie: „jestem sobą”. No, ale można wychowywać do różnych ideałów, bo każdemu z nas inny przyświeca ideał. Jedni lubią ludzi przedsiębiorczych, rzutkich, aktywnych, inni zaś spokojnych, grzecznych, spolegliwych. Jedni mówią o wartości cwaniactwa życiowego, drudzy wybierają totalną uczciwość.

Kultura osobista to chyba najbardziej wyrafinowana wartość, którą w pewnym sensie się dziedziczy. To jest to coś, co przychodzi nie wiadomo skąd. Takiego człowieka łatwo się rozpoznaje i często podziwia.

Mądrość to obiekt pożądania.

O wykształceniu i wychowaniu mówimy: „dobre”, a o kulturze osobistej mówimy: „wysoka”. Jedynie mądrość jest tylko i aż mądrością. Nie ma dobrej lub złej mądrości, wysokiej lub niskiej. Albo jest, albo jej nie ma. Aczkolwiek zdarza się, iż niektórzy poczytują cwaniactwo życiowe za mądrość, chełpiąc się w taki sposób „mądrymi” na przykład dziećmi. Czy cwaniactwo jest mądrością?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.